این تحقیق به منظور تعیین رابطه عملکرد کمی و کیفی ریشه و غلظت کلروفیل برگ با به کار بردن تیمارهای متفاوت کود نیتروژن طی مراحل مختلف رشد چغندرقند در سال 1386 در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات چغندرقند واقع در کمال آباد کرج در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 4 تکرار اجرا گردید. کود نیتروژن از منبع اوره در سطح صفر، 120، 160، 200 و 240 کیلوگرم در هکتار به صورتپیش کاشت با 4 تکرار به کار برده شد. در برگ هایی که قرائت کلروفیل متر صورت گرفته بود غلظت نیتروژن کل برگ با روش کجلدال اندازه گیری شد. نتایج این آزمایش نشان داد مقادیر کلروفیل متر بیش از 50% تغییرات عملکرد را توجیه می کند و کود نیتروژن تاثیر معنی داری را بر شاخص کلروفیل گذاشت. کمترین عدد قرائت شده از کلروفیل متر مربوط به تیمار عدم مصرف نیتروژن در مرحله 15-12 برگی معادل 38 بود. مقادیر قرائت شده از کلروفیل متر با میزان نیتروژن مضره در ریشه ارتباط داشت به طوری که در بالاترین عدد قرائت شده توسط SPAD که معادل 44 بود، درصد قند به پایین ترین مقدار خود یعنی 15.9 رسید. در این آزمایش بالاترین عملکرد ریشه مربوط به تیمار  N 160معادل 89.2 تن ریشه در هکتار بود و عدد قرائت شده از دستگاه در این سطح کودی در مرحله 15-12 برگی معادل 41.2 بود. با توجه به نتایج به دست آمده در این تحقیق نشان داده شد با بررسی رابطه عملکرد و اعداد قرائت شده از کلروفیل متر می توان از وضعیت عملکرد گیاه آگاه شد و کلروفیل متر با مطالعات بیشتر در آینده می تواند به عنوان یک روش ساده، سریع و غیرتخریبی در ارزیابی وضعیت عملکرد مورد استفاده قرار گیرد و به زمان مناسب برداشت مزرعه کمک کند.

به منظور بررسی اثر نیتروژن و تداخل علف های هرز بر رشد و عملکرد چغندرقند، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1390 در منطقه حنا (سمیرم، اصفهان) اجرا شد. تیمارها شامل چهار سطح نیتروژن خالص از منبع اوره (صفر، 210، 150، 70 کیلوگرم در هکتار) به عنوان فاکتور اصلی و تداخل علف هرز در مراحل رشدی چغندرقند (6-8-10-12برگی و تمام مراحل رشد) به عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که اثر بر هم کنش نیتروژن و علف هرز بر ویژگی های کمی و کیفی چغندرقند (عملکرد ریشه و قند) در سطح احتمال پنج درصد معنی دار بود. با افزایش سطح نیتروژن از 150 به 210 کیلوگرم نیتروژن در هکتار، قند ملاس، سدیم و نیتروژن مضره به طور معنی داری به ترتیب به میزان 7/48، 24/26 و 21/09 درصد افزایش و درصد قند ناخالص، ضریب قلیاییت، درصد قند قابل استحصال نیز به طور معنی داری به ترتیب به میزان 3/09، 8/18، 4/78 درصد کاهش یافتند. بیشترین افزایش وزن تر کل، وزن تر ریشه، وزن خشک ریشه، کل ماده خشک و عملکرد ریشه (به ترتیب 2/10، 2/18، 1/55، 1/73 و 1/33 برابر) در بالاترین سطح نیتروژن (210 کیلوگرم در هکتار) و حضور علف هرز در مرحله شش برگی در مقایسه با عدم مصرف نیتروژن به دست آمد. کاهش مدت زمان رقابت علف هرز و یا وجین علف هرز در مرحله شش برگی چغندرقند به همراه افزایش نیتروژن تا سطح 150 کیلوگرم در هکتار منجر به کاهش تداخل علف هرز و اثرات سوء نیتروژن بر ویژگی های کیفی و نیز افزایش عملکرد ریشه چغندرقند شد.

در سال های اخیر استفاده از کمپوست زباله شهری در کشاورزی مورد توجه قرار گرفته است. لذا این پژوهش باهدفبررسی تأثیرسطوحمختلفکمپوستزباله شهری به صورتجداگانهوتلفیقیبا کودهایشیمیایی بر عملکرد کمی وکیفی چغندرقند و غلظت برخی از عناصر غذایی در خاک، آزمایشی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی، شامل چهار سطح کمپوست زباله شهری (بدون مصرف، 10، 20 و 30 تن بر هکتار) همراه با چهار سطح کود شیمیائی(بدون مصرف، عرف زارع، برابر آزمون خاک و 25 درصد کم تر از آزمون خاک)، در سه تکرار بر محصول چغتدرقند در سال زراعی 94-1393 در ایستگاه تحقیقاتی ماهیدشت کرمانشاه اجرا شد. نتایج نشان داد که بین اثرهای ساده کاربرد مقادیر مختلف کودهای شیمیائی و کمپوست بر عملکرد ریشه و ویژگی های کیفی چغندرقند (درصد قند، قند قابل استحصال، سدیم، پتاسیم، نیتروژن مضره) و اثر برهم کنش آن ها بر عملکرد ریشه، درصد قند، قند قابل استحصال و نیتروژن مضره، در سطح یک درصد (P<0. 01) معنی دار بود. بیش ترین عملکرد ریشه (8/52 تن درهکتار) با کاربرد توأم 10 تن بر هکتار کمپوست و کودهای شیمیایی بر اساس آزمون خاک به دست آمد که نسبت به تیمار شاهد 2/17 تن بر هکتار افزایش داشت. بین اثرهای اصلی مقادیر مختلف کودهای شیمیائی و کمپوست بر غلظت تمام عناصرغذایی در خاک (نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، روی، مس و منگنز) اختلاف معنی داری در سطح یک درصد (P<0. 01) وجود داشت، ولی اثر برهم کنش آن ها تنها بر درصد کربن آلی خاک، غلظت روی، آهن و مس قابل استفاده در خاک معنی دار بود. بیش ترن غلظت روی، آهن و مس قابل استفاده در خاک با کاربرد توأم 30 تن بر هکتار کمپوست و مصرف کودهای شیمیائی بر اساس عرف زارع به دست آمد که اختلاف آ ن ها نسبت به تیمار شاهد به ترتیب، 29/0درصد، 67/1، 7/2 و 7/0 میلی گرم بر کیلوگرم خاک بود. با توجه به نتایج به دست آمده بر حسب عملکرد، درصد قند و ناخالصی ها، کاربرد توأم 10 تن کمپوست بر هکتار و کودهای شیمیایی بر اساس آزمون خاک یرای مزارع چغندرقند در شرایط مشابه پیشنهاد می شود.

کمبود منابع آبی یکی از محدودیت های توسعه کشت چغندرقند است. استفاده از ترکیباتی که بتواند این محدودیت را کاهش دهد یکی از اولویت های پژوهشی محسوب می شود. بدین منظورجهت بررسی اثرات سیلیس و پتاسیم برعملکرد کمی وکیفی چغندر قند تحت شرایط کم آبی آزمایشی بصورت کرتهای خردشده درقالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در 2 منطقه مشهد و فریمان در سال زراعی 1395 اجرا و بصورت مرکب تجزیه واریانس شد. سه تیمارآبیاری شامل 100درصد(I1 )، 75 درصد(I2)، 50 درصد(I3) نیازآبی چغندر قند در کرت های اصلی و چهار تیمارمایع کودی با میزان مصرفی یک لیتر در هکتار شامل شاهدF1))، پتاس حاوی 500 گرم K 2Oدر لیتر (F2)، سیلیس حاوی 200 گرم SiO2 درلیتر (F3)، پتاس + سیلیس (F4) در کرتهای فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد درشرایط کفایت آبی(100درصد نیاز آبی) مصرف همزمان پتاسیم وسیلیس بر هم اثر افزایشی داشت و موجب افزایش 9/12 درصدی عملکرد شد. سیلیس وپتاس درشرایط تنش ملایم (75درصد نیازآبی) با افزایش21درصدی شاخص کلروفیل و37درصدی هدایت روزنه ای موجب افزایش 5/14درصدی عملکرد نسبت به شاهد شد. مصرف کودهای سیلیس وپتاسیم درشرایط تنش شدید خشکی (50 درصد نیاز آبی) تاثیری بر عملکرد کمی نداشت. اما قند ملاس را 47 درصدکاهش داد. کاربرد این دو عنصر موجب کاهش 26 و 5/21 درصدی ناخالصی های سدیم و نیتروژن مضره نسبت به شاهد شد. نتایج نشان داد همبستگی بین میزان پتاسیم وسیلیس برگ با عملکرد و عیار چغندر مثبت بوده و جهت حصول بهترین عملکرد وعیار بایدحداقل میزان پتاسیم وسیلیس برگ به ترتیب 5/4 و5/3 میلی گرم بر کیلوگرم باشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

به منظور بررسی اثرات کاربرد کودهای زیستی (نیتروکسین و فسفات بارور2)، ورمی کمپوست و کود شیمیایی بر عملکرد کمی و کیفی چغندرقند (. Beta vulgaris L) آزمایشی بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی (RCBD) با سه تکرار و 13 تیمار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی میاندوآب در سال 1394 اجرا شد. تیمارها شامل 100 درصد کود شیمیایی (350، 100 و 50 کیلوگرم در هکتار کود اوره، سوپرفسفات تریپل و سولفات پتاسیم) به عنوان شاهد (T1)، تن10 تن در هکتار ورمی کمپوست (T2)، تن20 تن در هکتار ورمی کمپوست (T3)، تن10 تن در هکتار ورمی کمپوست + 50 درصد کود شیمیایی (T4)، تن20 تن در هکتار ورمی کمپوست + 50 درصد کود شیمیایی (T5)، نیتروکسین + فسفات بارور2 (T6)، تن10 تن در هکتار ورمی کمپوست + نیتروکسین + فسفات بارور2 (T7)، تن20 تن در هکتار ورمی کمپوست + نیتروکسین + فسفات بارور2 (T8)، نیتروکسین + فسفات بارور2 + 50 درصد کود شیمیایی (T9)، تن10 تن در هکتار ورمی کمپوست + کود شیمیایی (196 و 85 کیلوگرم در هکتار کود اوره و سوپر فسفات تریپل) (T10)، تن20 تن در هکتار ورمی کمپوست + کود شیمیایی (40 و 70 کیلوگرم در هکتار کود اوره و سوپر فسفات تریپل) (T11)، نیتروکسین + فسفات بارور2 + 10 تن در هکتار ورمی کمپوست + 50 درصد کود شیمیایی (T12)، و نیتروکسین + فسفات بارور2 + 20 تن در هکتار ورمی کمپوست + 50 درصد کود شیمیایی (T13) بودند. نتایج نشان داد بیشترین (47/8) و کمترین (39/2) میزان شاخص کلروفیل به ترتیب در تیمارهای T13 و T2 به دست آمد. همچنین بالاترین میزان عملکرد ریشه به میزان 66366 کیلوگرم در هکتار در تیمار T13 حاصل شد و با تیمارهای T12 و T1 تفاوت معنی داری نداشت. با کاربرد تلفیقی کودهای آلی و زیستی به همراه کودهای شیمیایی در تیمار T13 به دلیل افزایش عملکرد ریشه و درصد قند ناخالص، میزان عملکرد قند ناخالص به طور معنی داری در سطح احتمال یک درصد افزایش یافت. به طوری که، عملکرد قند ناخالص و خالص در تیمار T13 نسبت به T1به ترتیب 16/7 و 23/5 درصد افزایش یافت. به طورکلی، بر اساس نتایج حاصل از این آزمایش یکساله و با توجه به شاخص های عملکرد ریشه، عملکرد قند ناخالص و خالص و ضریب استحصال، می توان کاربرد تلفیقی نیتروکسین + فسفات بارور2 +20 تن در هکتار ورمی کمپوست + 50 درصد کود شیمیایی (T13) را در صورت تأیید این نتایج در سال های بعدی آزمایش برای افزایش عملکرد و کاهش مصرف کود های شیمیایی در کشت چغندر قند در منطقه آزمایش توصیه کرد.

سابقه و هدف: سیلیس دومین عنصر در پوسته زمین است که می تواند نقش مهمی در کاهش اثرات تنش های زیستی و غیرزیستی روی گیاهان داشته باشد. این عنصر باعث افزایش مقاومت گیاه به آفات و بیماری ها، مقاومت به ورس، افزایش جذب عناصر غذایی (خصوصا نیتروژن و فسفر) و کاهش تلفات آب می شود. کاربرد سیلیس بعنوان کود یک ایده نوین در کشاورزی است. بر اساس گزارش محققان، کاربرد سیلیس باعث افزایش عملکرد ریشه، درصد قند ناخالص و عملکرد شکر خالص در چغندر قند شده است. در ایران، راه کارهای افزایش تولید چغندرقند بیشتر متکی بر استفاده از کودهای شیمیایی است که اثرات جانبی زیادی بر محیط زیست و انسان دارد. لذا این آزمایش با هدف بررسی اثر غلظت های مختلف کود سیلیس بر صفات کمی و کیفی دو رقم چغندرقند انجام شد. مواد و روش ها: این پژوهش در سال 1396 در استان خراسان رضوی، شهرستان تربت حیدریه انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. فاکتورهای آزمایشی شامل دو رقم چغندرقند ایزابلا و افسوس و محلول پاشی سیلیس شامل غلظت های صفر، 3/0، 5/0، 7/0، 0/1، 2/1 و 5/1 لیتر در هکتار بود. محلول پاشی در پنج مرحله و از 6 برگی چغندرقند آغاز و هر دو هفته یک بار تکرار شد. یافته ها: نتایج نشان داد که اثر اصلی سیلیس و رقم بر تمام صفات اندازه گیری شده به جز راندمان استحصال شکر معنی دار بود (01/0P≤ ). اما اثر متقابل سیلیس در رقم برای هیچ کدام از صفات معنی دار نشد. رقم افسوس در صفات عملکرد ریشه، درصد قند ناخالص، درصد قند ملاس، درصد قند قابل استحصال و عملکرد شکر خالص، برتری معنی داری نسبت به رقم ایزابلا داشت. همچنین از نظر میزان ناخالصی ها، این رقم میزان سدیم کمتر و نیتروژن و پتاسیم بیشتری در مقایسه با رقم ایزابلا داشت (05/0P≤ ). با افزایش غلظت سیلیس عملکرد ریشه، درصد قند ناخالص، درصد قند قابل استحصال و عملکرد شکر خالص افزایش نشان داده و میزان سدیم، پتاسیم و نیتروژن مضره در خمیر ریشه کاهش یافت (05/0P≤ ). عملکرد ریشه و عملکرد شکر خالص در تیمار 5/1 لیتر در هکتار سیلیس به ترتیب 6/22 و 22/39 درصد نسبت به شاهد افزایش داشت. در این تیمار، عملکرد ریشه و عملکرد شکر خالص در رقم افسوس به ترتیب 45/89 و 5/17 تن بر هکتار و در رقم ایزابلا به ترتیب 65/77 و 5/14 تن بر هکتار بود. با توجه به اینکه عملکرد شکر خالص حاصلضرب عملکرد ریشه در عیار خالص (مقدار شکر سفید) است، مهمترین فاکتور از دیدگاه کارخانجات قند محسوب می-شود. نتیجه گیری: به نظر می رسد بهترین تیمار برای بهبود صفات کمی و کیفی چغندرقند، غلظت 5/1 لیتر در هکتار سیلیس (کراپسیل) بعد از پنج مرحله محلول پاشی (از مرحله 6 برگی، هر دو هفته یک بار) در شرایط پژوهش حاضر بود.

با هدف بررسی تاثیر زمان شروع مصرف نیتروژن و نسبت های متفاوت بین نیتروژن پایه و سرک (نحوه تقسیط نیتروژن) بر روند تغییرات برخی صفات چغندر قند، آزمایشی به صورت کرت های یکبار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در کرج اجرا گردید. نوع تقسیط نیتروژن با چهار سطح (100% سرک - 25% پایه و 75% سرک - 50% پایه و 50% سرک - 75% پایه و 25% سرک) در کرت های اصلی و زمان شروع مصرف نیتروژن با سه سطح (همزمان با کاشت، مرحله 2 تا 4 برگی و مرحله 8 تا 10 برگی) در کرت های فرعی قرار گرفت، کل نیتروژن مصرف شده برای تمام تیمارها یکسان و به میزان 138 کیلوگرم نیتروژن) میزان متداول در منطقه) در هکتار بود. با گذشت 53 روز از تاریخ کاشت و دریافت 824 درجه روز رشد نمونه برداری از تیمارها شروع و هر 15 روز یک بار تکرار گردید. در هر بار نمونه برداری تجزیه کیفی ریشه ها انجام و ناخالصی ها اندازه گیری شد. نتایج حاصل از برداشت نهایی نشان داد که زمان مصرف نیتروژن، میزان سدیم و نیتروژن مضره ریشه را به طور معنی داری تحت تاثیر قرار داد و با تاخیر بیشتر در زمان شروع مصرف نیتروژن مقدار این دو صفت به ویژه نیتروژن مضره ریشه افزایش بیشتری یافت، لیکن بر میزان پتاسیم تاثیر معنی دار نداشت. روند تغییرات ناخالصی های ریشه در طول دوره رشد محصول، از زمان مصرف نیتروژن پیروی کرد. گرچه تغییرات درصد قند ریشه در طول دوره رشد تحت تاثیر مصرف نیتروژن و تیمارهای اعمال شده قرار گرفت، لکن نتایج حاصل از برداشت نهایی نشان داد که بین زمان های مختلف مصرف نیتروژن از نظر تاثیر بر درصد قند ریشه اختلاف معنی داری وجود نداشت.

به منظور بررسی اثر محلول پاشی متانول و تنش خشکی بر عملکرد و برخی خصوصیات کمی و کیفی چغندرقند (رقم رسول) آزمایشی به صورت کرت های یک بار خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در اردیبهشت سال 1391 در مزرعه پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج واقع در ماهدشت کرج به اجرا درآمد. عامل محلول پاشی متانول با پنج سطح، شاهد (بدون محلول پاشی) و 7، 14، 21 و 28 درصد حجمی متانول بود. عامل آبیاری نیز دارای سه سطح بود، آبیاری نرمال (آبیاری پس از 40% تخلیه رطوبتی قابل دسترس)، تنش ملایم (آبیاری پس از 60% تخلیه رطوبتی قابل دسترس) و تنش شدید (آبیاری پس از 70% تخلیه رطوبتی قابل دسترس). محلول پاشی سه بار طی فصل رشد گیاه و با فواصل 14 روزه روی گیاه صورت گرفت. اولین محلول پاشی 80 روز پس از کاشت انجام شد. در این آزمایش صفات کمی و کیفی نظیر عملکرد ریشه، عملکرد بخش اندام هوایی، عملکرد شکر سفید، درصد ماده خشک ریشه، مقدار درصد قند، مقدار سدیم و پتاسیم و نیتروژن مضره، درصد قند ملاس، ضریب استحصال شکر سفید و درصد قند قابل استحصال مورد ارزیابی قرار گرفتند. بین سطوح مختلف متانول اختلاف معنی داری در عملکرد ریشه، عملکرد بخش هوایی، عملکرد شکر سفید، ضریب استحصال شکر سفید، درصد ماده خشک ریشه، ملاس و میزان سدیم و نیتروژن مضره مشاهده شد. بهترین سطح عملکرد ریشه و عملکرد بخش هوائی و عملکرد شکر سفید متعلق به تیمار 7 درصد حجمی متانول به ترتیب با 72.62، 61.76 و 9.91 تن در هکتار بود. بین سطوح آبیاری نیز اختلاف معنی داری در صفاتی مانند عملکرد ریشه، عملکرد بخش هوائی، درصد قند، درصد قند قابل استحصال، ضریب استحصال شکر سفید عملکرد شکر سفید، پتاسیم و نیتروژن مضره و درصد ماده خشک ریشه مشاهده شد.

این تحقیق به منظور بررسی واکنش ارقام چغندر قند پاییزه به کاربرد نیتروژن و شاخص های کارایی آن از پاییز 1389 به مدت دو سال زراعی در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد اجرا گردید. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای آزمایش عبارت بودند از: (1) چهار سطح نیتروژن خالص (بدون مصرف نیتروژن "شاهد"، 30 درصد کمتر از حد بهینه، حد بهینه" بر مبنای حد بهینه نیترات باقیمانده خاک" و 30 درصد بیشتر از حد بهینه و (2) سه رقم(رسول " شاهد منطقه"، شریف" SBSI001" و رقم پالما" Palma" (که همگی منوژرم هستند). نتایج دو ساله آزمایش نشان داد که مصرف نیتروژن فقط بر عملکرد ریشه، درصد قند و سار صفات کیفی ریشه معنی دار بود. ضمن اینکه با مصرف بیشتر نیتروژن عملکردشکر کاهش یافت ولی سایر شاخص های کیفی (سدیم، پتاسیم و نیتروژن مضره) افزایش نشان داد. تأثیر رقم بر شاخص های مورد بررسی از جمله عملکردهای ریشه و شکر سفید معنی دار بود. رقم پالما در مقایسه با دو رقم دیگر بیشترین عملکرد ریشه و عملکرد شکر سفیدرا داشت. هم چنین، با مصرف نیتروژن شاخص های کارایی نیتروژن کاهش یافت. اثر متقابل تیمارها بر درصد قند، درصد قند سفید، درصد قند ملاس، ضریب استحصال و مقادیر سدیم و نیتروژن مضره معنی دار بود. به طوری که رقم پالما از نظر شاخص های پیش گفته در شرایط بهتری بود. اثر متقابل تیمارها بر شاخص های کارایی معنی دار نشد، اما رقم پالما نسبت به سایرارقام بالاترین کارایی مصرف و استفاده را داشت. بنابراین، با توجه به شرایط اجرای این آزمایش، تیمار 30 درصد کمتر حد بهینه مصرف نیتروژن و رقم پالما و در مرتبه بعد ارقام شریف و رسول برای حصول به عملکرد اقتصادی شکر سفید(51/11 تن در هکتار در مقایسه با 26/9 و 03/9 تن در هکتار) در این منطقه توصیه می گردد.